Angst en Paniek

Wat is angst of paniek eigenlijk?

Angst en paniek zijn lichamelijke reacties op een situatie die mogelijk spannend of gevaarlijk is. Zo zijn lichamelijke reacties bij bijvoorbeeld het afleggen van rij- of eindexamen, of een bijna-botsing, heel normaal. Bij dit soort situaties hoort een lichamelijke reactie: je bloeddruk wordt hoger, er gaat meer bloed naar je spieren, je hart gaat sneller kloppen, je gaat zweten, enzovoort. Deze schrikreactie heeft als functie je lichaam te beschermen: het maakt je lichaam namelijk klaar om te reageren. De schrikreactie kan daarom helemaal geen kwaad. Het betekent niet dat je een hartaanval krijgt of dat je gek wordt. Flauwvallen is praktisch onmogelijk omdat je daarvoor een daling in je bloeddruk “nodig” hebt, terwijl je bij een paniekaanval juist een verhoogde bloeddruk hebt.

Wat is een paniekaanval?

Het allerbelangrijkste dat je moet beseffen is dat een paniekaanval ongevaarlijk is!
Meestal gaat het om een kort moment (vaak niet langer dan 10 minuten) van heftige angst of gespannenheid. Een aanval komt vaak plotseling opzetten, wordt snel heftiger en zakt na een aantal minuten vanzelf weer weg.

Soms kan een eerste aanval worden gevolgd door een tweede of een derde moment van korte, heftige paniek of spanning. Vaak heb je daarbij ook last van lichamelijke klachten, zoals hartkloppingen, zweten, duizeligheid, raar worden, het plotseling warm krijgen, trillen, sneller ademen en niet meer helder kunnen denken. Je weet vaak niet wat je overkomt: je denkt dat je een hartaanval krijgt of dat je flauw gaat vallen, of je bent bang dat je rare dingen gaat doen. Je zult dan waarschijnlijk sterk de neiging hebben om de situatie waarin de aanval zich voordoet, te ontvluchten door bijvoorbeeld uit de bus te stappen, niet meer verder te rijden met de auto, of de winkel of de bioscoop te verlaten.

Hoe ontstaat een paniekaanval?

Waarom krijg je een paniekaanval, terwijl er helemaal geen gevaar dreigt en een schrikreactie dus helemaal niet nodig is?

Om dit te begrijpen is het belangrijk te weten dat een paniekaanval een soort drempel nodig heeft: als je gespannen bent, heb je meer kans om over deze drempel heen te gaan. Je bent de eerste keer waarschijnlijk zo geschrokken van de paniekaanval, dat je daarna bang bent gebleven om er nog een te krijgen. Je bent bewust of onbewust heel erg gaan letten op wat er in je lichaam gebeurt, of er niet weer een paniekaanval aankomt. Op elk signaal van jouw lichaam dat op een nieuwe paniekaanval lijkt, reageer je met een angstreactie. Je let dus bijvoorbeeld (bewust of onbewust) op het voelen van hartkloppingen. Je voelt je hart een keer overslaan en daarna sneller kloppen. Je schrikt ervan, want je verwacht een nieuwe aanval. Als het hart van mensen zonder een paniekstoornis een keer overslaat en sneller klopt, zullen zij dat niet of nauwelijks merken en als zij het al opmerken, dan schrikken zij daar niet van. Ook zijn er aanwijzingen dat mensen met aanleg voor een paniekstoornis gevoeliger zijn voor wat er in hun lichaam gebeurt. Ze merken lichamelijke gevoelens eerder op dan andere mensen. Dit is een vicieuze die moet worden doorbroken.

EMDR is een erg effectieve behandelmethode bij angst en paniek.